एक्सप्लेनर भिडियो

सरकारले खान नमानेको सिटामोल

नेपाल शो

मंगलबार, वैशाख ९, २०८२

नेपालमा सिटामोल नखाने मानिस सायदै कोही होलान् । ज्वरो र टाउको दुखेको बेला यो औषधिको प्रयोग धेरै हुन्छ ।
नेपालमा सरकारी कम्पनी नेपाल औषधि लिमिटेडले पनि सिटामोल उत्पादन गर्छ । तर अहिले यो सरकारी सिटामोल उत्पादकलाई नै ज्वरो आएको छ । ज्वरो पनि सामान्य होइन, उच्च ज्वरो आएको छ ।
पूर्ण सरकारी स्वामित्वको नेपाल औषधि लिमिटेडको गोदाममा सिटामोलको चाङ छ । अब भने यसले सिटामोल उत्पादन बन्द गरेको छ ।
नेपाल औषधि लिमिटेडले निजी सप्लायरहरुलाई सिटामोल कम्तीमा प्रतिगोटा ८२ पैसामा बिक्री गर्छ । तर, सरकारले सिटामोलको बजार मूल्य प्रतिगोटा एक रुपैयाँ तोकेको छ । त्यसैले उत्पादकदेखि होलसेलर हुँदै रिटेलरसम्म पुग्दा यसमा प्रतिगोटा नाफाको मार्जिन नै बस्दैन ।
त्यसैले नेपाली र भारतीय कम्पनीहरुले उत्पादन गरेको अनेक नामका पारासिटामोल बिक्री हुन्छन्, सरकारी सिटामोल कसैले बेच्न मान्दैन ।
नेपाल सरकारले आफैंले सिटामोल उत्पादन गर्न थालेको २०२९ सालदेखि नै हो । यही सिटामोल सुगमदेखि दुर्गमसम्मका मान्छेहरुको दुखाइ घटाउने सस्तो र प्रभावकारी ओखती बनेको थियो ।
तर निजीसँगै भारतीय कम्पनीका परासिटामोलहरु छ्यापछ्याप्ती भएपछि २०६३ सालदेखि सिटामोलको उत्पादन मात्रै बन्द भएन, नेपाल औषधि लिमिटेडमै ताल्चा ठोकियो ।
२०७४ सालमा तत्कालीन उद्योगमन्त्री नवीन्द्रराज जोशीले सरकारले नै औषधि उत्पादन गर्नुपर्छ भनेर सक्रियता देखाए । अनि बन्द भएको औषधि लिमिटेड खोलेर सिटामोल र जीवनजल उत्पादन सुरु गराए । त्यसपछि सरकारी सिटामोलले पुनर्जीवन पायो । तर अहिले फेरि अस्तित्वको लडाइँमा छ ।
सरकारी कम्पनीको ‘हिरो प्रोडक्ट’को यो हालत हुँदा सरकार के हेरेर बसेको छ ?, नेपाल औषधि लिमिटेडका महाप्रवन्धक कैलाशकुमार पनेरु नै सरकारसँग यही यही सोधिरहेका छन् ।
सरकारले अहिले सरकारी स्वास्थ्य संस्थामा ९२ किसिमका औषधि निःशुल्क वितरण गर्छ । त्यसमध्ये एउटा पारासिटामोल पनि हो ।
धेरै सरकारी अस्पताल र स्थानीय सरकारहरु आफैं टेन्डर गर्छन् । मूल्यका कारण टेन्डरबाट सरकारी सिटामोलले सरकारी अस्पतालमा इन्ट्री पाउने अवस्था छैन । बरु भारतीय पारासिटमोल सप्लाइ गरिन्छ ।
बजारमा प्रतिस्पर्धा गर्न नसक्ने अनि सरकारी अस्पतालहरुमा पनि निजी कम्पनीका पारासिटामोलले हालिमुहाली गरेपछि सरकारी सिटामोलको अस्तित्व जोगाउन हारगुहार गरिरहेको छ ।