अब कामी होइन, विश्वकर्मा

नागरिकता, राष्ट्रिय परिचयपत्र लगायतका सरकारी सरकारी कागजपत्रमा जसको जात र थर कामी लेखिएको छ, उनीहरुले त्यसलाई सच्याएर विश्वकर्मा लेखाउन पाउने भएका छन् । 

किनकी सर्वोच्च अदालतले नै यस्तो आदेश दिएको छ । 

नेपालमा नागरिकता, पासपोर्ट, राष्ट्रिय परिचयपत्र जस्ता सरकारी अभिलेखमा विश्वकर्मालाई कामी जाति भनेर लेखिएको छ । अझ राष्ट्रिय जनगणना जस्ता ठूला सर्वेक्षणमा कामीलाई मान्छेको जातिका रुपमा उल्लेख गरिएको छ । 

तर विश्वकर्मा एकता समाजका अध्यक्ष गोपाल विश्वकर्माले कामी घृणित र अपमानित शब्द भएको र त्यसले आफूहरुलाई सम्बोधन गर्दा जातीय विभेद र अपमानित महसुस भएको भन्दै सर्वोच्चमा रिट दिएका थिए । 

त्यही रिटको सुनुवाइपछि सर्वोच्चले कामी जाति र थरको सट्टा विश्वकर्मा लेख्न दिन आदेश दिएको छ । 

अब विश्वकर्मा समुदायका जो कोही सदस्यले आफ्नो जात र थर कामीको सट्टा विश्वकर्मा लेखाउन चाहेमा सम्बन्धित व्यक्तिको इच्छा अनुसार विश्वकर्मा लेख्न पाउने व्यवस्था गर्न अदालतले सरकारलाई आदेश दिएको छ । 

कामी शब्दले विश्वकर्मा समुदायको सम्मानपूर्वक बाँच्न पाउने हक हनन गरेको भन्दै सर्वोच्चले कामीको सट्टा विश्वकर्मा प्रयोग गर्न दिन भनेको हो । 

न्यायाधीश हरिप्रसाद फुयाल र शान्तिसिंह थापाको इजलासले भनेको छ, ‘कुनै शब्द शब्दकोशीय दृष्टिले तटस्थ र समानार्थी देखिए पनि यसको वास्तविक सामाजिक प्रचलनले नै कुनै समुदायलाई हिनताबोध गराइरहेको अवस्थामा राज्यले त्यस्तै शब्दलाई आधिकारिक र स्थायी संज्ञाका रुपमा कायम राख्नु न्यायसंगत हुँदैन । 

आफू कुन नामबाट चिनिन चाहन्छ भन्ने कुरा निर्धारण गर्ने अधिकार प्रथमतः सोही समुदाय र व्यक्तिकै हो भन्ने अदालतले ठहर गरेको छ ।